Ωστόσο συχνά υπάρχουν και άσχετοι σε θέσεις μέσα στις εφημερίδες που κάνουν τραγικά λάθη. Εγώ δεν ήμουν κάτι ιδιαίτερο, αλλά όταν είχα ακούσει ανώτερο μου να λέει να αλλάξουμε την πρώτη σελίδα για να φαίνονται καλά οι τίτλοι όταν διαβάζουν το φύλλο στην τηλεόραση το πρωί είχα καραφλιάσει. Τα Νέα για να αλλάξουν λογότυπο πήγαιναν σταδιακά σε αλλαγή χρώματος κι όχι απότομα. Ε, ο εν λόγω ήθελε αλλαγή από τη μία ημέρα στην άλλη και λογότυπου και συνολικά της πρώτης σελίδας ώστε να φαίνονται οι τίτλοι στην τηλεόραση. Αλλά αν είχε γίνει αυτό αίφνης ο τακτικός αναγνώστης δεν θα αναγνώριζε το έντυπο του. Θα του φαινόταν ξένο. Ευτυχώς μίλησα, παρότι κατώτερη και μετά τόλμησε να αντιδράσει και ο γραφίστας και δεν είχαμε κάνει αυτή την ηλίθια απότομη αλλαγή…

2. Η καθημερινή εφημερίδα δεν έχει νόημα να έχει γεγονότα, υπό την έννοια της είδησης, διότι ήδη την έχει προλάβει η τηλεόραση. Αυτός ήταν ένας σημαντικός λόγος που έχασαν οι εφημερίδες σε αναγνωσιμότητα. Κάποτε ήταν το μοναδικό μέσο που σε πληροφορούσε για τις ειδήσεις. Τότε το ραδιόφωνο είχε ανά ώρα και παλαιότερα ακόμα πιο αραιά ειδήσεις, άρα αγόραζες εφημερίδα να μάθεις όλα τα νέα. Σήμερα τα ξέρεις ήδη. Να γιατί υπάρχει και η τάση να θέλουν να μοιάσουν στην τηλεόραση με αρκετές εικόνες κλπ.

3. Η εφημερίδα, στην πιο παραδοσιαικής μορφή και με ελάχιστες εξαιρέσεις μοντέρνου Layout, κατά κανόνα είχε πιο στενές στήλες και λιγότερο φωτογραφικό υλικό.
Η στενή στήλη διαβάζετε πιο εύκολα και στα όρθια. Το μάτι την τρέχει γρήγορα. Ενώ το περιοδικό έχει πιο φαρδιές κατά κανόνα στήλες και είναι για πιο χαλαρό διάβασμα, όχι για γρήγορη ενημέρωση. Αυτό τουλάχιστον έχω κατανοήσει σαν μία βασική διαφορά, πέρα από το περιεχόμενο.

Η παραδοσιακή εφημερίδα περιείχε κυρίως ειδήσεις σε συντομία και κάποια θέματα πιο εκτεταμένα.
Αλλά σταδιακά άλλαξε αυτή η λογική από το 1990 περίπου που άρχισαν τα πρώτα προβλήματα με τον έντυπο τύπο και όσο κυριαρχούσε όλο και περισσότερο η τηλεόραση και άρχιζε να μπαίνει στο παιχνίδι και το διαδίκτυο (έξω, όχι εδώ ακόμα τότε).
Αλλά για τις εφημερίδες στο εξωτερικό το πρόβλημα ήδη ήταν έντονα ορατό το 1990. Στην Ελλάδα έφτασε με πιιο αργούς ρυθμούς.

4. Συμφωνώ ότι χρειάζεται δουλειά, μεράκι, ενδιαφέρον και κέφι για να βγάλεις ένα καλό αποτέλεσμα. Αλλά αυτό έχει χαθεί σε όλα τα επίπεδα. Από το ότι πλεόν λείπει ο δημοσιογράφος – διευθυντής με αρχ…α και οι αποφάσεις λαμβάνονται κυρίως από τα οικονομικά επιτελεία μόνο που θέλουν όλο και μεγαλύτερη συρρίκνωση του κόστους. Θεώρησαν ότι τα κομπιούτερ πρέπει να μειώσουν δραστικά το προσωπικό και όχι να κάνουν πιο σωστή δουλειά…

Επίσης απαιτείται οργάνωση που σπάνια διαθέτουν οι περισσότεροι Ελληνες… Οταν σε εφημερίδα χωρίς δικό της πιεστήριο ο δημοσιογράφος έρχεται από το ρεπορτάζ στις 5:30 στη δουλειά (ακόμα και όταν δεν τρέχει ακόμα το ρεπορτάζ) και φτάνει το κείμενο στο συντάκτη στις 7 (διότι προηγείται και σύσκεψη των αρχισυντακτών) και ο συντάκτης μαζί με το γραφίστα πρέπει να τρέχουν να προλάβουν την ώρα, όπως καταλαβαίνεις όχι δημιουργική διάθεση δεν έχεις, αλλά σου φεύγει και κάθε μαγκιά… Καταντάς να φτιάχνεις πίτσες… όπως τις λέγαμε τις σελίδες…

Τέλος, σίγουρα η εφημερίδα, ανεξάρτητα από το πεσιμισμό μας, δεν θα σβήσει τελείως, όπως δεν έσβησε και το βιβλίο. Θα συνεχίσει να υπάρχει και θα βρει κάποιο τρόπο να σταθεί, αλλά αναγκαστικά θα μείνουν ελάχιστες. Δεν σηκώνει τόσες πολλές που υπάρχουν η ελληνική αγορά.

Αλλά δεν αρκεί μόνο το καλό layout. Ο Ελεύθερος Τύπος έκανε το πείραμα και απέτυχε. Διότι ένα έντυπο για να το αγοράσει ο άλλος χρειάζεται βαρβάτη δημοσιογραφία και “ταυτότητα”. Αυτό το κάτι δηλαδή που μαζί περυτίλιγμα και περιεχόμενο να την κάνουν μοναδική. Να έχει την δική της προσωπικότητα.

Ο Ελεύθερος τύπος είχε προσωπικότητα από άποψη layout, αλλά ήταν σούπα από άποψη περιεχομένου. Χωρίς στίγμα, χωρίς νεύρο.

Ας τα πάρουμε απ’την αρχή, λοιπόν. Για τις συστάσεις, είμαι 29 ετών, εργάζομαι σαν γραφίστας και web designer 10 χρόνια τώρα, ανάμεσα στα οποία έχω δουλέψει σε 3 περιοδικά σαν art director, και για ενάμιση χρόνο σε creative media εκδοτικής.

Διαβάζω εφημερίδες, μόνο κυριακάτικες όμως γιατί δεν βρίσκω κάτι ενδιαφέρον στα καθημερινά φύλλα, τα βρίσκω βαρετά – και ακριβά.

Να ξεκαθαρίσω εδώ πως όταν μιλάμε για καθημερινά ανανεωμένο layout δεν μιλάμε για έλλειψη οργάνωσης και σταθερών θέσεων ή σειράς, αλλά για πιο ενδιαφέρον και “ελαστικό” στις ανάγκες του κειμένου layout. Η δημιουργική συνεργασία που αναφέρεις στο τέλος του σχολίου σου, δεν είναι και τόσο δημιουργική όταν ο συντάκτης ασχολείται μόνο με το κείμενο και ο γραφίστας μόνο το εικαστικό αποτέλεσμα. Δημιουργική συνεργασία είναι όταν ΟΛΟΙ δουλεύουν μαζί με κοινό στόχο ένα ενημερωτικό, βοηθητικό, λειτουρικό και καλαίσθητο αποτέλεσμα.

Για το παράδειγμά σου με τη στήλη του Μητσού, θα έλεγα πως φυσικά και θα πρέπει να τη βρίσκεις σε σταθερή θέση (και περίπου στην ίδια σελίδα, εφόσον υπάρχει σε καθημερινή βάση) αλλά γιατί θα πρέπει να έχει και το ίδιο layout; πχ. η στήλη του Στάθη (Ναυτίλος) είναι πιο κοντά στη λογική της πορτογαλικής “i”.
Το ίδιο ισχύει και για την εικονογράφηση. Η χρήση διαγραμμάτων, infographics, συμβολικών και όχι μόνο εικονογραφήσεων, σε σχέση με την τυπική εξαντλητική χρήση (συχνά αδιάφορων) φωτογραφιών βελτιώνει πολύ την εικόνα του εντύπου.

Επίσης η διαφορά περιοδικού και εφημερίδας (διορθώστε με αν κάνω λάθος) δεν ορίζεται από το layout του καθενός, αλλά από την περιοδικότητα και το είδος του περιεχομένου. Και επανέρχομαι στο θέμα των “σταθερών στηλών” οι οποίες για μένα είναι κάτι από αυτά που χαλάνε μια εφημερίδα. Εξηγούμαι. Δεν θέλω άποψη από μια καθημερινή εφημερίδα, θέλω γεγονότα, στοιχεία και πληροφορίες. Facts. Την άποψη, τη μελέτη κλπ. θα την πάρω από ένα περιοδικό ή έστω στο κυριακάτικο φύλλο (εξαιρετικό παράδειγμα ο Ιος της Κυριακής).

πχ. Στην εφημερίδα, θέλω το ότι θα γίνει μια συναυλία, που, πως θα πάω (χάρτη), πόσο θα πληρώσω (πίνακες). Το αν είναι καλός ο καλλιτέχνης ή την ανασκόπησή της δεν την θεωρώ είδηση. Θέλω τις ανακοινώσεις του Υπουργού Οικονομίας και διαγράμματα και στατιστικά και μετρήσεις πάνω τους, όχι την άποψη του συντάκτη αν είναι “καλά” ή “κακά”. Την ανάλυση του οικονομικού συντάκτη τη θέλω σε μια ειδική έκδοση να την κρατήσω και να τη μελετήσω.

Στη σημείωσή σου για το εβδομαδιαίο Ποντίκι νομίζω μιλάμε την ίδια γλώσσα ;)

Απ’την άλλη, το ραδιόφωνο είναι ένα εξαιρετικό μέσο για πληροφόρηση και άμεση ενημέρωση, αλλά ή έλλειψη μεγάλων επενδύσεων στην Ελλάδα και η στροφή προς το μονότονο playlist, απομακρύνει αξιόλογους ανθρώπους και μπροστά και πίσω απ’τα μικρόφων (πλην ελάχιστων εξαιρέσεων).

Οσο για την τηλεόραση, δεν την ανοίγω πλέον. Κάποτε, την άνοιγα μόνο για τις ειδήσεις, τώρα ούτε αυτές αντέχονται. Δεν υπάρχει ούτε ένα σωστό ενημερωτικό δελτίο, ούτε ένα ειδησεογραφικό κανάλι. Γιατί δεν έχουμε ένα “CNN Greece”;

Συμφωνώ πως οι εφημερίδες πεθαίνουν. Διαφωνώ με τον Αντρέα σε ό,τι αφορά την παράταση και τα πυροτεχνήματα και μαζί σου σε ό,τι αφορά τη λειτουργία μυγοσκοτώστρας. Αν είναι να το κλείσουν, ας το κλείσουν το μαγαζί νωρίς να ησυχάσουμε. Αν όμως το δούνε σοβαρά, και μιλήσουμε για αναγέννηση του μέσου, με ενδιαφέρει πολύ.

Μόνο που τέτοια πράγματα που συζητάμε και πιστεύω πως θέλουμε, βλ. αξιόλογα κείμενα, έγκυρες ειδήσεις, ενημερωτικές εικονογραφήσεις, ενδιαφέροντα εικαστικά και λειτουργικά layout, μελετημένες απόψεις και όχι χαβαλέ σχολιασμούς για “να γεμίζουμε σελίδες”, και δημιουργική συνεργασία συντακτών, φωτογράφων, εικονογράφων, γραφιστών, και ενεργών (ουχί αδιάφορων) πολιτών θέλει δουλειά, μεράκι, ενδιαφέρον, κέφι.

Δύσκολο;

Σαν μεγάλης ηλικίας (είμαι 52 ετών) αναγνώστρια, αν διάβαζα ακόμα εφημερίδα, θα ήθελα να νιώθω ότι μπαίνω κάθε μέρα σε ένα οικείο χώρο, άρα προτιμώ το σταθερό layout.

Θα ήθελα επίσης να νιώθω ότι διαβάζω εφημερίδα κι όχι περιοδικό, διότι αν θέλω περιοδικό θα αγοράσω περιοδικό που επίσης έχει κάποιες σταθερές στήλες και ξέρω πού θα βρω τι.

Επομένως ως αναγνώστρια δεν θα με κέρδιζε ένα πιο ασταθές layout που θα άλλαζε ανάλογα με τα θέματα. Π.χ. μου άρεσε που κάποτε στα ΝΕΑ εύρισκα τα διεθνή του Μητσού στη συγκεκριμένη σελίδα των διεθνών και δεν είχε κάθε μέρα διαφορετική ύλη ώστε να τα μετακινούν.

Επαψα να διαβάζω εφημερίδα όχι γιατί δεν μου άρεσε το layout, αλλά γιατί αυτά που διάβαζα σταδιακά ένιωθα ότι δεν με αφορούν.

Επίσης διότι όσο η ζωή μου γινόταν πιο βιαστική – άλλες ταχύτητες – τόσο μου φαινόταν πιο εύκολο και ξεκούραστο να ακούω ειδήσεις κυρίως από το ραδιόφωνο, ή να τις βλέπω από την τηλεόραση.

Οταν έπαψα να αγοράζω καθημερινή εφημερίδα συνέχισα να αγοράζω το εβδομαδιαίο Ποντίκι που ήταν ανάμεικτο εφημερίδα – περιοδικό και που κυρίως μου έδινε τη δυνατότητα να πληροφορούμαι για τα σημαντικά γεγονότα της εβδομάδας και επιπλέον για ιστορικά θέματα τοπικά ή διεθνή που ήταν σε στυλ έρευνας.

Μετά άρχισε να με κουράζει ακόμα και αυτό. Τώρα ακούω μόνο ραδιόφωνο και σπάνια βλέπω ειδήσεις και στην τηλεόραση και αν θέλω να διαβάσω κάποιο θέμα το ψάχνω στο διαδίκτυο.

Το να προσπαθήσουν να μου προσφέρουν τηλεόραση μέσω της εφημερίδας με πολύ εικόνα και λίγο κείμενο όπως π.χ. αυτό που έχεις στο πλάι δεν πιάνει σαν κόλπο.

Η τηλεόραση έχει κίνηση που δεν μπορεί να έχει η εφημερίδα ή το περιοδικό όσες εικόνες και αν βάλει.

Στην τηλεόραση μπορώ να κάνω ζάπινγκ και να δω τι λέει και στο άλλο κανάλι. Στο διαδίκτυο μπορώ να ψάξω ένα θέμα και να δω τι λένε γι’ αυτό πολλές εφημερίδες.

Επομένως όσο και να αλλάξει το layout δεν πρόκειται η εφημερίδα να με φέρει πίσω σαν αναγνώστη στην έντυπη μορφή της.

Θα συνεχίσει ωστόσο μάλλον να υπάρχει, επειδή μπορείς με αυτή να σκοτώνεις μύγες, κάτι που δεν μπορείς να κάνεις με το laptop, όπως είχε πει νομίζω κάποια στιγμή και ο ANemos, από τον οποίο βρήκα το ποστ σου.

Ωστόσο επειδή δεν έχω συχνά μύγες μάλλον θα τη χρειάζομαι σπάνια.

Αλλά αν αλλάξουν οι ρυθμοί της ζωής μου και γίνουν πιο χαλαροί, αν έχει αξιόλογο στο σύνολο του περιεχόμενο που να με αφορά σαν πολίτη, μπορεί και να αρχίσω πάλι να την αγοράζω και να κάθομαι στο καφενείο να τη διαβάζω χαλαρά.

Τώρα ως συντάκτης έχω να σου πω τα εξής: Στην Ελλάδα οι περισσότερες εφημερίδες σχεδιάζονται στο χαρτί από το συντάκτη και ο γραφίστας, ή ο απλός χειριστής υπολογιστή στήνει τη σελίδα στο εκδοτικό πρόγραμμα. Αλλά δεν υπάρχει επαρκής χρόνος για μία δημιουργική συνεργασία των δύο, αν δεν έχει η εφημερίδα δικά της πιεστήρια.

Και χρειάζεται η δημιουργική συνεργασία, διότι ο συντάκτης αξιολογεί το περιεχόμενο, ενώ ο γραφίστας κινείται μόνο με βάση το εικαστικό αποτέλεσμα.