Τελικά παρά την δύσκολη πρώτη μέρα και παρά το πρωινό ξύπνημα για να προλάβω το αεροπλάνο, τα κατάφερα και αυτά που είδα, έζησα και έμαθα τις δύο επόμενες μέρες, το άξιζαν πραγματικά. Για να έρθει κανείς στο Malmö -κάτι που μου φάνηκε πολύ περίεργο στην αρχή- μπορεί να το κάνει μέσω Δανίας, να φτάσει δηλαδή στην Κοπεγχάγη και να πάρει το τρένο για να περάσει απέναντι, με μια απλή διαδρομή 20 λεπτών.

Η πόλη του Malmö

Πρώτη εντύπωση για τη Σουηδία από τα όσα μπορούσα να δω από το παράθυρο του τρένου ήταν κρύο και ερημιά, για μια στιγμή θυμήθηκα το “Den brysomme mannen“. Αλλά δεν είχε σημασία – είχα φτάσει. Οι επόμενες μέρες θα ήταν υπέροχες.

Η πόλη
Φτάνοντας στον κεντρικό σταθμό, το πάντα εξαιρετικό timing του Jonas λειτούργησε άλλη μια φορά «Are you here? Go to the hotel and check-in. I’ll send someone to get you. I hope you like your room». Προφανώς ήξερε την απάντηση στο τελευταίο. Το ξενοδοχείο, ακριβώς απέναντι από το σταθμό του τραίνου, ήταν ένα πανέμορφο καλοδιατηρημένο κτήριο απ’ αυτά που συναντάς πολύ συχνά στη βόρεια Ευρώπη και τα δωμάτιά του άνετα, ευρύχωρα, και πολύ φιλόξενα. Από το δεύτερο όροφο θεωρητικά θα μπορούσα να δω αρκετά από το “χαμηλής” δόμησης Malmö αλλά ο πύργος του σταθμού κι ένα πολυόροφο που έμοιαζε με πολυκατάστημα μου κόβανε από τη θέα.

Κάτι που με τίποτα δεν θα μπορούσε να κάνει ο επιβλητικός πύργος Turning Torso, στου οποίου τον τελευταίο όροφο γινόταν κάθε μέρα η ψηφοφορία για τα ED Awards. Είναι απλά τεράστιος, φαίνεται από όπου κι αν είσαι στην πόλη, ενώ η θέα από τα παράθυρά του είναι σίγουρα ιδιαίτερη και πολύ βοηθητική για να ξεκουράζονται τα μάτια όσων έχουν να δουν τόσες πολλές δουλείες σε τόσες λίγες ώρες.

Η επιτροπή
Εξαιρετικά παιδιά (ασχέτως ηλικίας) όλοι τους. Δεκατέσσερις άγνωστοι μέχρι εκείνη τη στιγμή, από τη Μεγάλη Βρετανία, την Τουρκία, την Ολλανδία, την Ιταλία, τη Γερμανία, την Ισπανία, την Πολωνία, την Αυστρία, την Τσεχία, την Ελβετία, τη Γαλλία, τη Ρωσία και την Ελλάδα, συναντήθηκαν και κατάφεραν να μοιραστούν εμπειρίες και ιδέες, να ανταλλάξουν απόψεις, και να συμφωνήσουν ή και να διαφωνήσουν πάνω σε θέματα design, αισθητικής, επικοινωνίας, αλλά και πολιτικής, τέχνης, φιλοσοφίας.

Κάποιοι γνωρίζοντας από παλιότερες συναντήσεις, είχαμε όμως προστεθεί και νεότεροι και, παρά το πρώτο μούδιασμα, η ενδιαφέρουσες συζητήσεις άρχισαν από την πρώτη κι όλα κατηγορία. Ήταν η πρώτη μου συμμετοχή σε τέτοιου είδους επιτροπή και πραγματικά όλη αυτή η διαδικασία πιστεύω πως μου έδωσε πολλά. Είναι υπέροχη εμπειρία να μπορείς να ανταλλάξεις απόψεις πάνω σε θέματα που σε ενδιαφέρουν με άλλους ανθρώπους από άλλες χώρες.

Δεν θα σχολιάσω εδώ καθόλου τη διαδικασία της ψηφοφορίας (ίσως ακολουθήσει κάποιο γενικότερο post), ούτε φυσικά και τα αποτελέσματα, καθώς δεν μπορώ να αποκαλύψω τίποτα, παρά μόνο τα shortlists που θα τα βρεις στο τέλος του κειμένου.

Τα απογεύματα (το φαγητό και η σάουνα)
Το πρόγραμμα όριζε για όλες τις μέρες ως “εργάσιμες ώρες” το διάστημα 9:00-18:00 με μια ώρα διάλειμμα το μεσημέρι. Και μετά; Μέχρι και την ημέρα της αναχώρησής μου από την Αθήνα δεν είχα ιδέα τι θα κάναμε. Η διοργάνωση μας είχε ενημερώσει για τα βασικά μόνο και μια υποσημείωση/υπόσχεση για Σουηδική βραδιά.

Λόγω της καθυστερημένης άφιξής μου, δεν πρόλαβα παρά να αφήσω τα πράγματά μου στο ξενοδοχείο και να πάω να συναντήσω τους άλλους, που ήδη γνώριζαν. Προσπαθώντας να τους προλάβω στη διαδικασία και τις συζητήσεις ξέχασα τελείως τις φωτοτυπίες με το πρόγραμμα που μου έδωσε ο Δημήτρης μόλις τον συνάντησα.

Στο διάλειμμα για το φαγητό πήγαμε σε ένα όμορφο και φωτεινό εστιατόριο σε απόσταση 2′ με τα πόδια από τον Πύργο. Ομολογώ ότι μια ανησυχία για το φαγητό της Σουηδίας το είχα, προφανώς λόγω λανθασμένης εκτίμησης από την εμπειρία των κάκιστων μενού στο fast food του IKEA. Εχουν μια ιδιαίτερη σχέση με το ψάρι (πράγμα καλό) αλλά μια περίεργη σχέση με το ψημένο κρέας (πράγμα κακό) και καθόλου σχέση με τη σαλάτα (πράγμα κάκιστο). Παρόλα αυτά το φαγητό που σερβίρουν, τουλάχιστον σε μας τους “τουρίστες”, ήταν νοστιμότατο.

Από το βοδινό, μέχρι το τηγανητό κοτόπουλο, κι από το φιλέτο ψαριού μέχρι την αγαπημένη τους, αλλά και άψητη στα όρια του sushi, ρέγγα (γνωστή ως herring) ήταν όλα υπέροχα. Μόνη ένσταση το σχεδόν ωμό κρέας που είχε το μενού ένα βράδυ. Ευτυχώς, έχοντας και το Δημήτρη κοντά μου κατάλαβα ότι τελικά είναι ελληνικό “κουσούρι” να καλοψήνουμε το κρέας. Οι Αυστριακοί και οι Πολωνοί απ’την άλλη μοιάζει να το χαίρονται, έτσι τα πιάτα μας περιποιήθηκαν ο Martin και ο Jacek, οι οποίοι ούτε από ωμό κρέας καταλάβαιναν ούτε από κρύο. Αυτό βέβαια, μέχρι να πάμε στη σάουνα (ή bastu όπως το λένε εκεί).

Στο τέλος της πρώτης μέρας, αφού είχα ξεχάσει τελείως ότι υπάρχει πρόγραμμα, βγαίνουμε από το Torso και πάμε προς τα mini-bus που είχαμε για τις μεταφορές μας. Δεν κατάλαβα για πότε άναψε η συζήτηση για το ποιος θα πάει στη σάουνα και ποιος δεν αντέχει, αν υπάρχει εναλλακτική για μπύρες και μήπως θα έπρεπε να το δοκιμάσουμε έτσι κι αλλιώς.

Μέχρι να ρωτήσω λεπτομέρειες ο Jonas μου είχε ήδη δώσει το “δώρο” μου (δύο πετσέτες, μια σοκολάτα, και ένα κιτ παρασκευής σουηδικού ψωμιού) και ανακοίνωνε ότι σε 40′ λεπτά θα πρέπει να ξεκινάμε για το Bjerreds Saltsjöbad (φωτό). Παρά τους πρώτους δισταγμούς τελικά όλοι αποφασίσαμε να πάμε. Η διαδικασία λέει πρώτα ντους, μετά σάουνα και μετά βουτιά… ώπα! μισό λεπτό… βουτιά(;).

Αφού μείνεις γυμνός για όση ώρα αντέχεις τους 80-90 °C, έχεις δύο επιλογές, ή βουτάς στην παγωμένη θάλασσα (η εγκατάσταση όπως βλέπεις στη φωτό πιο πάνω είναι μέσα στη θάλασσα στο τέλος μιας προβλήτας) ή είσαι κότα και κάνεις απλώς ένα ντους και φεύγεις. Το θέμα είναι να μη σκεφτείς. Αν βουτήξεις απλά η αίσθηση είναι τόσο ωραία που ξανακάνεις το σάουνα/βουτιά όσο αντέχεις. Ευτυχώς που στο ίδιο μέρος έχεις και εστιατόριο. Νομίζω κανείς μας δεν άφησε ψίχουλο.

Το ελληνικό design στα ED
Οι επόμενες μέρες είχαν ψηφοφορίες, διαφωνίες, ομοφωνίες, δύσκολες βραβεύσεις αλλά και κάποιες “εύκολες” καθώς υπήρχαν κατηγορίες με αναμενόμενο επίπεδο συμμετοχής αλλά και κάποιες που πραγματικά δεν ήξερες τι να πρωτοδιαλέξεις.

Οι ελληνικές συμμετοχές ήταν πάρα πολλές αλλά κάτι που βρήκα πολύ ενδιαφέρον και θετικό για το ελληνικό design είναι ότι το αναγνώριζα ανάμεσα στις υπόλοιπες εργασίες. Φυσικά κάποιες δουλειές τις γνώριζα καθώς έχουν κυκλοφορήσει περισσότερο από άλλες, αλλά και πάλι το ότι μπορούσα να αναγνωρίσω ελληνικές δουλειές από την αισθητική και το σχεδιασμό τους χωρίς να πάω τόσο κοντά ώστε να εκτεθώ στο κείμενο, είναι πιστεύω πολύ σημαντικό.

Θυμάμαι πριν κάποια χρόνια πολλές συζητήσεις με συναδέλφους, είτε κατ’ ιδίαν είτε σε forum, περί ταυτότητας του ελληνικού design. Αν υφίσταται, ποια κοινά στοιχεία την απαρτίζουν και αν είναι πράγματι αυθεντική και ελληνική μήπως θα έπρεπε να την διαφημίσουμε προς τα έξω, ακολουθώντας ίσως το παράδειγμα της εξαιρετικής προώθησης που γίνεται σε διάφορες σχολές όπως πχ. στο ελβετικό design.

Μετά την εμπειρία μου στα ED Awards θεωρώ πως πλέον το ελληνικό design έχει ταυτότητα, είναι αναγνωρίσιμο και αποδεκτό σαν καλαίσθητο, ποιοτικό και αποτελεσματικό design, λόγια που δεν λέω μόνο εγώ, αλλά είναι μια ουσιαστικά μικρή σύνοψη των όσων μου είπαν πολλοί από τους υπόλοιπους κριτές σε διάφορες στιγμές καθ’ όλη την παραμονή μας εκεί.

Web design @ ED
Ανάμεσα στις πολλές κατηγορίες υποβολής συμμετοχών, υπάρχουν και ορισμένες (λίγες) προορισμένες για digital. Δυστυχώς το επίπεδο συμμετοχών σ’αυτές δεν είναι τέτοιο που αντικατοπτρίζει σωστά το ευρωπαϊκό web design. Αφενός το ύφος των ED (πιο κοντά στο print), αφετέρου η κατηγοριοποίηση και οι απουσία web designer ή συντακτών για το web design, δεν έχουν καταφέρει (ακόμα) να αγκαλιάσουν σωστά το νέο μέσο.

Παρόλα αυτά οι συμμετοχές που είδαμε (δεν ήξερα παρά ελάχιστες απ’ αυτές) ήταν από αξιοπρεπείς μέχρι κάποιες εξαιρετικά παραδείγματα φρέσκου web design. Μετά από συζητήσεις που είχα με κάποιους από τους διοργανωτές, είμαι σίγουρος ότι αυτή η εικόνα θα αλλάξει στο άμεσο μέλλον και θα δούμε περισσότερες και καλύτερες συμμετοχές από όλες τις χώρες.

!

Φυσικά, δεν μπορώ να ανακοινώσω αποτελέσματα, αλλά αυτό που μπορώ να κάνω είναι να δώσω τα shortlists ανά κατηγορία.
ED Awards 2010 Short list

Κοπεγχάγη
Στην τελευταία μέρα του ταξιδιού μου, η πτήση της επιστροφής ήταν κανονισμένη για το απόγευμα. Εφόσον, είχαμε καταφέρει να μην αφήσουμε εκκρεμότητες και η διαδικασία έκλεισε κανονικά σύμφωνα με το πρόγραμμα, ήταν μια πολύ καλή ευκαιρία για μια (πολύ γρήγορη) βόλτα στην Κοπεγχάγη.

Το τρένο από το Malmö είναι ταχύτατο και με συχνά δρομολόγια φέρνει κόσμο πέρα από τη γέφυρα που ενώνει Σουηδία και Δανία, στο αεροδρόμιο Kastrup. Εκεί έκανα αμέσως check-in (μόνος μου πάλι, η ΙΚΕΑ λογική βασιλεύει) και παρέδωσα τη βαλίτσα. Πρώτος προορισμός, το DDC – Dansk Design Center πολύ κοντά στον κεντρικό σταθμό του τραίνου και απέναντι από τους κήπους Tivoli. Πολύ ωραίο κτήριο αλλά με μικρές εκθέσεις. Πιο ενδιαφέρουσα ήταν η Short/Cuts – design from the 20th century όπου μπορείς να δεις μια καλή αλλά πολύ μικρή συλλογή από αντικείμενα design του 20ου αιώνα, από το ξυραφάκι της Gillette μέχρι τον ελβετικό σουγιά, και από τα Τάπερ (Tupperware) και το μπουκάλι της Coca Cola μέχρι τον πρώτο Apple Macintosh.

Απ’ την άλλη αυτό μου έδινε περισσότερο ελεύθερο χρόνο. Ρώτησα αν υπάρχει κάποιο ενδιαφέρον μουσείο που να προλαβαίνω να δω. Γνώριζα για το Statens Museum for Kunst αλλά ήμουν εκτός περιοχής.

Ήμουν τυχερός όμως γιατί σε πολύ μικρή απόσταση βρισκόταν το Danish Museum of Art & Design. Και λέω τυχερός γιατί έτσι πρόλαβα να περπατήσω στο κέντρο της πόλης, μια πανέμορφη πόλη που αν εξαιρέσεις τον καιρό μοιάζει τόσο φιλόξενη όσο το Βερολίνο, αλλά και να δω μια από τις πιο ωραίες εκθέσεις που είδα ποτέ.

Η συλλογή αφίσας του μουσείου ήταν μαγική. Πολιτιστικές, καλλιτεχνικές, πολιτιστικές αλλά και διαφημιστικές αφίσες από όλο τον κόσμο σε μια εμπνευστική ιστορική αναδρομή του μέσου. Αφίσες από τον Toulouse-Lautrec, και σπάνια έργα των Jules Chéret, Mucha, Cassandre, Picasso, Matisse, Chagall, πανέμορφες συνθέσεις από τη Ρώσικη επανάσταση, αλλά και πολλές Πολωνικές και Ιταλικές αφίσες της περιόδου του φασισμού, αλλά και Ιαπωνικές και Αμερικάνικες καλλιτεχνικές αφίσες μέχρι και το Hope του Shepard Fairey για τον Obama. Μακάρι να μπορούσαμε να την έχουμε στην Ελλάδα για ένα διάστημα.

_
Δυστυχώς, λόγω απώλεια του καλωδίου της φωτογραφικής μου οι υπόλοιπες φωτογραφίες θα ανέβουν από Δευτέρα στο flickr.