David Tartakover: λογοκρίθηκε

Πριν λίγο καιρό, ο David Tartakover δέχθηκε μια πρόταση να συμμετέχει στην διεθνή έκθεση αφισών με θέμα τη μετανάστευση που διοργανώθηκε από το Ινστιτούτο Μεταναστευτικής Πολιτικής (ΙΜΕΠΟ), υπό την αιγίδα του Υπουργείου Εσωτερικών και πραγματοποιήθηκε στον πολυχώρο εκδηλώσεων μετρό Συντάγματος, από 19 έως 21 Ιουνίου.

Ο Tartakover (דוד טרטקובר) είναι ένας διάσημος και πολυβραβευμένος Ισραηλινός γραφίστας, πολιτικός ακτιβιστής και καλλιτέχνης, που με τον άψογο και ευφυή σχεδιασμό του, ασκεί δριμεία κριτική στις κυβερνήσεις του Ισραήλ των τελευταίων δεκαετιών.

Μερικοί από τους σημαντικότερους γραφίστες του κόσμου δέχτηκαν το κάλεσμα του Δημήτρη Καραΐσκου και σχεδίασαν από μία αφίσα με θέμα τη μετανάστευση. Η έκθεση προβλήθηκε ελάχιστα. Σχεδόν καθόλου. Διέρκεσε μόνο τρεις (3) ημέρες και θα ήθελα πολύ να ξέρω ποιοι πρόλαβαν να την δουν. Εγώ δεν είμαι μέσα σ’αυτούς πάντους. Αλλά κάτι τέτοια στην Ελλάδα τα έχουμε συνηθίσει, ε; Ενώ έχουμε δει απείρου κάλλους (sic) μπούρδες να διαρκούν και πάνω από μήνα.

Ένας από τους θρυλικούς Αμερικανούς γραφίστες που συμμετείχαν στην έκθεση, ο James Victore, είχε δηλώσει κάποτε: «Το graphic design αφορά τα θέματα της κουλτούρας, τα κοινωνικά θέματα. Δεν είναι για να πουλάει κάλτσες. Είναι καλό και για να πουλάει κάλτσες, αλλά εκεί που αποδίδει καλύτερα είναι στα κοινωνικά θέματα. Το graphic design είναι ένα ρόπαλο γεμάτο καρφιά – και θέλω να το χρησιμοποιήσω»…

… ο Tartakover όμως λογοκρίθηκε.

Στην αφίσα του, πήρε το εξωφύλλου του διαβατηρίου του παππού του και τύπωσε το παρακάτω στα Αγγλικά: «On October 21, 1938, my grandparents left Vienna, Austria, for Palestine». Η Αυστρία προσαρτήθηκε στη Ναζιστική Γερμανία λίγους μήνες αργότερα. Τα διαβατήρια των David και Rebeka Tartakover φέρουν τη σβάστικα και το γράμμα “J”, με κόκκινο, κάτι που τους χαρακτηρίζει Ευραίους.

Το ΙΜΕΠΟ εντυπωσιάστηκε με την αφίσα, αλλά αρνήθηκε να το προβάλει. Ο πρόεδρος του ινστιτούτου Αλέξανδρος Ζαβός, εξέρφρασε τη λύπη του και έγραψε στον Tartakover: «Φοβάμαι ότι ζούμε σε μια χώρα που βρίσκεται σε μια κρίσιμη κατάσταση κοινωνικά και υπάρχουν εντάσεις παντού. Ταραχές στους δρόμους, αστάθεια, μας κάνουν να φοβόμαστε αντιδράσεις. Κάθε αναφορά στην Παλαιστίνη, για παράδειγμα, ή το Ολοκαύτωμα, μπορεί να προκαλέσει έντονες διαμαρτυρίες που μπορεί να κάνουν κακό στην έκθεση και στον οργανισμό. Ξέρετε, υπάρχουν στενόμυαλοι άνθρωποι που ψάχνουν αφορμές για φασαρία. Για παράδειγμα, έχουμε μετανάστες από Παλαιστίνη, και μπορεί να παρερμηνεύσουν το μήνημα και να μας φέρουν σε δύσκολη θέση. Ώντας ένας κυβερνητικός οργανισμός, είμαστε κάτω από τον έλεγχο του υπουργείου εσωτερικών, έτσι πρέπει να είμαστε πολύ προσεκτικοί σε τέτοιες αποφάσεις».

Ο Tartakover παρέδωσε τελικά μια εναλλακτική αφίσα. Μοίρασε όμως την πρώτη του αφίσα σαν καρτ ποστάλ στους επισκέπτες της έκθεσης, με την απάντηση του Ζαβού στη άλλη πλευρά.

Οι πληροφορίες είναι από σχετικό άρθρο της Haaretz. Τα παραπάνω δεν “ακούστηκαν” πουθενά. Σε κανένα Μέσο. Η λογοκρισία με δικαιολογία την πρόληψη ταραχών προκαταβάλοντας τη σκέψη και την αντίδραση ανθρώπων μου ακούγεται κάπως “χουντικό” ή είναι ιδέα μου; Ποιοι είναι τελικά οι στενόμυαλοι; Αυτοί που “ψάχνουν φασαρίες” ή αυτοί που δεν επιτρέπουν την ελεύθερη διακίνηση μιας ιδέας για να μην “έρθουν σε δύσκολη θέση”;

upd.1: Κι άλλες δηλώσεις του Α. Ζαβού στον Αθήνα984 (via @Contrabbando)
upd.2: Εκτός από τα σχόλια στο post, μερικές απόψεις στο θέμα μπορείς να διαβάσεις και στο αντίστοιχο note στο facebook.

_

Και μετά μου μιλάς για τους “αγανακτισμένους πολίτες του Αγίου Παντελεήμονα“. Μια που διάβασες ως εδώ, δες και το σχετικό φιλμ μικρού μήκους Strangers (2004) by: Erez Tadmor & Guy Nattiv.